VKSND huyện, thành phố



mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay2
mod_vvisit_counterHôm qua0
mod_vvisit_counterTuần này2
mod_vvisit_counterTháng này2
mod_vvisit_counterTổng cộng3573354
Hiện có 654 khách Trực tuyến
"CÔNG MINH, CHÍNH TRỰC, KHÁCH QUAN, THẬN TRỌNG, KHIÊM TỐN" - Chủ tịch Hồ Chí Minh


Một số kinh nghiệm trong thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra vụ án hình sự về bảo vệ động vật hoang dã

Chủ động, phối hợp tích cực, chặt chẽ với Cơ quan điều tra ngay từ khi phát hiện tội phạm vi phạm các quy định về bảo vệ động vật hoang dã và kịp thời kiểm sát việc xử lý vật chứng là ưu tiên hàng đầu trong công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra vụ án liên quan đến động vật hoang dã.

Quảng Nam là nơi giao thoa giữa các hệ thực vật phía Bắc và phía Nam.Vì vậy, rừng tự nhiên ở tỉnh Quảng Nam có tính đa dạng sinh học cao với sự hiện diện của nhiều loài động vật hoang dã, nguy cấp, quý, hiếm.

Trong những năm qua, Quảng Nam là "điểm nóng" trong buôn bán, vận chuyển động vật hoang dã, quý, hiếm (sau đây gọi tắt là ĐVHD) chính quyền địa phương đã rất quyết liệt trong việc chỉ đạo công tác bảo vệ các loài ĐVHD. Cụ thể, các lực lượng chức năng luôn thường xuyên tuần tra để kiểm soát chặt chẽ tình trạng săn bắt, buôn bán, vận chuyển ĐVHD, nhất là ở các địa bàn trọng điểm như huyện Nam Giang, huyện Phước Sơn. Tuy nhiên, tình trạng săn bắt, buôn bán, vận chuyển và tiêu thụ trái pháp luật các loài ĐVHD trên địa bàn tỉnh vẫn còn diễn biến phức tạp. Các đối tượng vi phạm có nhiều thủ đoạn tinh vi nhằm trốn tránh việc phát hiện, xử lý của lực lượng chức năng. Mặt khác, họ thường sống ở vùng cao, là dân tộc ít người, có trình độ văn hóa thấp và điều kiện kinh tế khó khăn. Do đó, công tác đấu tranh với loại tội phạm này không chỉ đảm bảo việc xử lý nghiêm minh người có hành vi vi phạm quy định về ĐVHD, mà còn phải tính đến những yếu tố xã hội khác. Vì vậy, đòi hỏi các cấp, các ngành, đặc biệt là các cơ quan tiến hành tố tụng phải có sự chủ động phối hợp để giải quyết thấu tình đạt lý loại tội phạm này.

Trong hai năm 2018 và năm 2019, Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) hai cấp của tỉnh Quảng Nam đã thụ lý kiểm sát 16 vụ án liên quan đến bảo vệ ĐVHD. Điển hình như vụ Phạm Thị Thuận nuôi, nhốt 13 cá thể Rắn hổ chúa, 08 cá thể Kỳ đà vân; vụ Huỳnh Thị Kim Cương có hành vi buôn bán 02 cá thể Rắn hổ chúa, 03 cá thể Rùa đầu to… Ngoài Rắn hổ chúa, Kỳ đà vân, Rùa đầu to thì Tê tê, Rùa hộp vàng miền trung là những cá thể động vật thường được các đối tượng nuôi nhốt, vận chuyển, buôn bán với những cách thức ngụy trang rất tinh vi nhằm qua mắt lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam.

Nhận thức rằng, đối với các vụ án liên quan đến bảo vệ ĐVHD thì việc bắt quả tang người có hành vi phạm tội, thu giữ kịp thời vật chứng là ĐVHD rất quan trọng. Nếu cơ quan chức năng không thu giữ được vật chứng hoặc vật chứng tạm giữ không đảm bảo đúng trình tự thủ tục theo quy định sẽ không xử lý được các đối tượng vi phạm. Vì tính đặc thù của loại tội này nên trong quá trình thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra, lãnh đạo Viện hết sức quan tâm, chú trọng kiểm sát ngay từ khâu tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm. Việc phê chuẩn khởi tố bị can, phê chuẩn bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, gia hạn tạm giữ, tạm giam bảo đảm, kịp thời, đúng quy định của pháp luật. Các Kiểm sát viên đã thực hiện tốt công tác phối hợp với các Điều tra viên, kịp thời đề ra yêu cầu điều tra và đôn đốc thực hiện. Trong năm 2019, Viện kiểm sát hai cấp đã truy tố có căn cứ và đúng thời hạn 04 vụ, đề nghị Tòa án nhân dân cấp huyện xét xử về “Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” (Điều 244 BLHS), nhiều nhất trong những năm gần đây.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra vụ án liên quan đến bảo vệ ĐVHD thì VKSND tỉnh Quảng Nam cũng gặp một số khó khăn, vướng mắc nhất định, đó là:

Thứ nhất, hiện nay, trên địa bàn tỉnh Quảng Nam không có đơn vị có chức năng giám định. Tất cả các trường hợp giám định ĐVHD từ trước đến nay đều gửi đến Viện sinh thái và tài nguyên sinh vật thuộc Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam tại Hà Nội. Vì vậy, việc giải quyết vụ án có liên quan đến ĐVHD tốn nhiều kinh phí, thời gian kéo dài, thậm chí ảnh hưởng đến việc bảo quản vật chứng là ĐVHD trong thời gian chờ giám định do hiện tại các đơn vị như cơ quan Kiểm lâm, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Nam vẫn chưa có cơ sở nuôi nhốt đối với các loài động vật mang tính đặc thù hay chưa có nhân viên chăm sóc ĐVHD từ giai đoạn tạm giữ cho đến khi có quyết định xử lý vật chứng. Bên cạnh đó, việc nuôi nhốt quá lâu có thể xảy ra trường hợp cá thể động vật suy kiệt, chết hoặc trốn thoát… dẫn đến không có vật chứng để giám định và không có cơ sở để xử lý hành vi vi phạm.

Thứ hai, việc xác định nhân thân của người phạm tội hiện nay còn nhiều bất cập, như trường hợp Cơ quan Cảnh sát điều tra đã có yêu cầu tra cứu tiền án, tiền sự, nhân thân người phạm tội vi phạm các quy định về bảo vệ ĐVHD, nhưng nếu cơ quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính không cập nhật việc xử phạt trên hệ thống, dữ liệu tra cứu của Cơ quan Công an thì kết quả xác minh nhân thân của người phạm tội không chính xác. Ví dụ, Nguyễn Văn A bị cơ quan Kiểm lâm huyện X, tỉnh Y xử phạt vi phạm hành chính về hành vi buôn bán ĐVHD. Sau đó, Công an tỉnh K phát hiện bắt giữ A về hành vi vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm. Quá trình điều tra, A không khai việc trước đó đã bị xử phạt vi phạm hành chính. Kết quả tra cứu tiền án, tiền sự không thể hiện việc A đã bị xử phạt vi phạm hành chính từ cơ quan Kiểm lâm. Do đó, việc xác định nhân thân của A không chính xác, ảnh hưởng đến việc áp dụng hình phạt sau này. Ngoài ra, còn có rất nhiều cơ quan được giao thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính như Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Công an nhân dân, Bộ đội biên phòng, Cảnh sát biển… nhưng việc cập nhật thông tin, quản lý người bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ ĐVHD không đầy đủ sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến xác định nhân thân khi xử lý tội phạm về bảo vệ ĐVHD, làm cho việc kiểm sát kết luận điều tra cũng như đánh giá nhân thân bị can trong giai đoạn truy tố sẽ thiếu chính xác, toàn diện. Đó là chưa kể trong giai đoạn xét xử nếu Tòa án thu thập chứng cứ mới (bị cáo có quyết định xử phạt vi phạm hành chính về hành vi liên quan đến quy định về bảo vệ động vật hoang dã của cơ quan Kiểm lâm mà trong hồ sơ chưa thể hiện) và trả hồ sơ để điều tra bổ sung; kéo dài thời hạn tố tụng giải quyết của vụ án.

Thứ ba, vướng mắt trong các quy định của pháp luật: Điều 90 Bộ luật Tố tụng hình (BLTTHS) năm 2015 sự quy định về bảo quản vật chứng không liệt kê ĐVHD vào đối tượng được giám định ngay, trong khi đó tại diểm d khoản 3 Điều 106 BLTTHS năm 2015 quy định xử lý vật chứng như sau “…d, Vật chứng là động vật hoang dã và thực vật ngoại lai thì ngay sau khi có kết luận giám định phải giao cho cơ quan quản lý chuyên ngành có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật…”. Điểm a khoản 1 Điều 7 Nghị quyết 05/2018/NQ-HĐTP ngày 05/11/2018 hướng dẫn áp dụng Điều 234 về Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã và Điều 244 về Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm của Bộ luật Hình sự quy định: “…Vật chứng là động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý, hiếm còn sống thì ngay sau khi có kết luận giám định phải giao cho cơ quan quản lý chuyên ngành để trả về tự nhiên, giao cho trung tâm cứu hộ, khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia hoặc giao cho cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật…”. Nhưng cơ quan quản lý chuyên ngành có thẩm quyền tiếp nhận theo quy định của pháp luật đối với ĐVHD là cơ quan nào, hiện vẫn còn nhiều ý kiến chưa thống nhất do chưa có văn bản hướng dẫn nên các địa phương có thể vận dụng những cách khác nhau.

Trước tình hình mua bán, vận chuyển ĐVHD ngày càng phức tạp, thông qua công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra vụ án liên quan đến bảo vệ ĐVHD, chúng tôi rút ra một số kinh nghiệm như sau:

Một là, do các vụ án liên quan đến bảo vệ ĐVHD có tính đặc thù về đối tượng, vì vậy, phải kịp thời phối hợp với Cơ quan điều tra ngay từ khi phát hiện tội phạm và chủ động phối hợp trong suốt quá trình điều tra. Từ năm 2018, VKSND tỉnh Quảng Nam đã chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan gồm Công an tỉnh, Tòa án nhân dân tỉnh, Bộ chỉ huy Bộ đội biên phòng, Cục Hải quan tỉnh, Chi cục Kiểm lâm tỉnh, Bộ Tư lệnh vùng cảnh sát biển 2, Thanh tra tỉnh, Cục Thuế tỉnh, Trại giam An Điểm và Cục quản lý thị trường tỉnh Quảng Nam đã ký kết Quy chế phối hợp số 01/QCPH trong việc thực hiện một số quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố. Trên cơ sở quy chế này, các đơn vị có liên quan đã có sự chủ động phối hợp tốt ngay từ giai đoạn đầu trong việc giải quyết các nguồn tin về tội phạm liên quan đến ĐVHD, từ đó, quá trình điều tra, truy tố, xét xử diễn ra thông suốt theo quy định và hạn chế thấp nhất những vi phạm có thể phát sinh.

Ngoài ra, VKSND tỉnh Quảng Nam và VKSND tỉnh Sê Koong - Lào cũng đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác, trong đó nhấn mạnh nội dung phối hợp công tác ủy thác tư pháp trong thực hiện nhiệm vụ; phối hợp chặt chẽ trong công tác cung cấp thông tin phòng, chống tội phạm nói chung và tội phạm liên quan đến vi phạm các quy định về bảo vệ ĐVHD nói riêng và giải quyết các vụ việc liên quan xảy ra trong khu vực biên giới.

Hai là, ĐVHD thường sinh sống trong môi trường tự nhiên, nếu bị cách ly với môi trường quen thuộc sẽ dễ chết, suy kiệt, do đó, khi phát hiện sự việc vi phạm bảo vệ ĐVHD cần yêu cầu xử lý kịp thời vụ việc theo quy định như giám định về chủng loại, trọng lượng... để nhanh chóng thả chúng về môi trường sinh sống tự nhiên càng sớm càng tốt. Do vậy, các cơ quan chức năng phải nhanh chóng tiến hành phân loại sơ bộ các cá thể loài, đồng thời liên hệ với Cơ quan giám định (Viện sinh thái và tài nguyên sinh vật thuộc Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam tại Hà Nội), cơ quan có chức năng bảo tồn các ĐVHD để chủ động trong việc giám định cũng như biết cách bảo vệ đối với từng cá thể trước khi gửi đi giám định.

Ba là, thông thường việc phát hiện, bắt giữ các đối tượng vi phạm quy định về bảo vệ ĐVHD chủ yếu thuộc trường hợp bắt quả tang, sau đó lập biên bản xử lý vi phạm. Trường hợp người bị bắt, người bị khởi tố không nhận tội, tài liệu chứng cứ có mâu thuẫn hoặc chưa rõ thì trước khi xem xét, đề xuất phê chuẩn có căn cứ, chống bỏ lọt tội phạm và người phạm tội, không làm oan người vô tội. Sau khởi tố, Kiểm sát viên cần bám sát quá trình điều tra, nắm chắc tiến độ điều tra, chủ động đề ra yêu cầu điều tra; tùy theo tính chất vụ án mà Kiểm sát viên đề ra một hay nhiều bản yêu cầu điều tra; thường xuyên đôn đốc, kiểm tra, yêu cầu Điều tra viên cung cấp ngay những tài liệu, chứng cứ mới thu thập được để kiểm sát việc xử lý vụ án kịp thời theo khoản 5 Điều 88 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

Bốn là, chú trọng nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên, đặc biệt đối với những vụ án liên quan đến giải quyết vụ án liên quan đến bảo vệ ĐVHD; trang bị cho Kiểm sát viên kỹ năng nhận diện loài để không bị động , lúng túng trong công tác phối hợp xử lý giai đoạn tiếp nhận tin báo, tố giác về tội phạm; thường xuyên tổng hợp những phương pháp, cách làm hay, những vi phạm phát sinh trong công tác kiểm sát vụ án có liên quan để thông báo đến Viện kiểm sát hai cấp rút kinh nghiệm; trường hợp cấp dưới có vướng mắc về quan điểm cũng như đường lối giải quyết thì kịp thời báo cáo thỉnh thị VKSND tỉnh.

Trong những năm qua, tỉnh Quảng Nam còn nhận được sự hỗ trợ tích cực của Trung tâm giáo dục thiên nhiên (ENV – một tổ chức xã hội trực thuộc Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam) trong việc tăng cường thể chế, chính sách và thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường và ĐVHD, trong phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử cho các cơ quan tiến hành tố tụng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam đối với các hành vi săn bắt, mua bán trái phép ĐVHD. Những tài liệu mà ENV cung cấp là những tư liệu tham khảo rất có giá trị, là một phần cẩm nang trong công tác kiểm sát điều tra, truy tố, xét xử các vụ án liên quan đến bảo vệ ĐVHD, góp phần hiện thực hiện Công ước về buôn bán quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp (Công ước CITES).

Trích kiemsat.vn

 

 
Các bài viết khác...

TIN MỚI NHẤT